In een Platform Roadmap Workshop bepaal je met SUE welk platform past en welke applicaties in een container horen.
Kubernetes: de complete gids voor IT-leiders en architecten
Kubernetes is het standaardplatform om containerapplicaties automatisch te deployen, te schalen en te herstellen, op elke infrastructuur. Het loont bij meerdere applicaties die vaak worden gedeployed en onafhankelijk moeten schalen. Er zijn tientallen distributies, van de managed diensten van AWS, Azure en Google tot OpenShift, Rancher en Talos Linux. Niet elke workload hoort in een container: voor sommige applicaties blijft een virtuele machine de betere keuze, en die kan inmiddels ook op Kubernetes draaien. De grootste uitdagingen zitten in beheer, security, upgrades en kosten.
Inhoud
- Wat is Kubernetes?
- Wanneer loont Kubernetes, en wanneer niet?
- Virtuele machine of container: wat kies je wanneer?
- Kubernetes-distributies en platformen vergeleken
- Hoe kies je het juiste platform?
- Architectuurkeuzes
- Security en compliance
- Upgrades en levenscyclus
- Observability en GitOps
- Wat kost Kubernetes?
- Van virtuele machines naar containers: stappenplan
- Cluster sprawl voorkomen en Platform Engineering
- Welke kennis heb je nodig?
- Veelgestelde vragen
De vijf beslissingen die ertoe doen
-
Wel of geen Kubernetes? Alleen als je meerdere applicaties hebt die vaak veranderen en onafhankelijk moeten schalen. → sectie 2
-
Welke workloads gaan in een container, en welke blijven een VM? → sectie 3
-
Welk platform? Dat hangt af van waar je draait, je compliance-eisen en de kennis van je team. → secties 4 en 5
-
Zelf beheren of uitbesteden? Reken op minimaal twee tot drie ervaren engineers, en meer voor 24/7. → sectie 13
-
Hoe houd je het beheersbaar? Met een platformteam, vaste standaarden en een upgradeproces. → secties 8, 10 en 12
1. Wat is Kubernetes?
Kubernetes (K8s) is opensourcesoftware die containers beheert over een groep servers. Je beschrijft de gewenste situatie, bijvoorbeeld “draai drie exemplaren van deze applicatie”, en Kubernetes houdt die situatie in stand: het start containers, verdeelt ze over servers, herstart ze bij uitval en schaalt op bij drukte. Het project valt onder de Cloud Native Computing Foundation (CNCF) en brengt ongeveer drie nieuwe versies per jaar uit.
Kernbegrippen
-
Pod: de kleinste eenheid, één of meer containers die samen draaien.
-
Deployment: hoeveel pods van een applicatie draaien, en hoe updates worden gedeployed.
-
Service en Ingress (of Gateway API): hoe applicaties bereikbaar zijn.
-
Namespace: een afscheiding binnen een cluster, bijvoorbeeld per team.
-
Control plane: het deel dat het cluster aanstuurt, met de API-server en de etcd-database.
-
Nodes: de servers waarop de pods draaien.
-
Distributie: een pakket van Kubernetes met installatie, standaardinstellingen, tooling en ondersteuning, zoals OpenShift, RKE2 of Talos Linux.
2. Wanneer loont Kubernetes, en wanneer niet?
- je meerdere applicaties of microservices draait die onafhankelijk schalen en releasen;
- je vaak en geautomatiseerd wilt deployen;
- je niet vast wilt zitten aan één cloud of hostingpartij;
- je development teams zelf veilig willen deployen via een intern platform;
- je virtuele machines en containers op één platform wilt samenbrengen, bijvoorbeeld om van VMware af te stappen.
Het loont meestal niet als:
- je één of enkele eenvoudige applicaties hebt met een stabiele belasting;
- je geen capaciteit of budget hebt voor beheer, zelf of uitbesteed;
- een eenvoudiger containerdienst volstaat, zoals AWS App Runner, Azure Container Apps of een vergelijkbare dienst bij een Europese provider.
3. Virtuele machine of container: wat kies je wanneer?
Een container deelt de kernel van het besturingssysteem met andere containers en bevat alleen de applicatie en wat die nodig heeft. Dat maakt containers licht, snel te starten en makkelijk te vermenigvuldigen. Een virtuele machine (VM) heeft een eigen besturingssysteem en kernel, en is daardoor zwaarder, maar ook sterker geïsoleerd en geschikt voor software die een volledig besturingssysteem verwacht.
De derde route: VM’s op Kubernetes. Met KubeVirt draai je virtuele machines als gewone objecten op een Kubernetes-cluster, naast je containers. Commerciële varianten zijn Red Hat OpenShift Virtualization en SUSE Virtualization (gebaseerd op Harvester). Sidero Labs voegt een eigen hypervisor toe aan Talos Linux, met algemene beschikbaarheid gepland voor december 2026. Zo beheer je VM’s en containers met dezelfde tools, policies en GitOps-processen, en kun je je oude virtualisatieplatform uitfaseren voordat elke applicatie in een container past.
Vuistregel: containerize wat je actief ontwikkelt, laat als VM draaien wat stabiel is of wat een leverancier voorschrijft, en breng beide op één platform als je het beheer wilt vereenvoudigen. Heb je containers nodig met de isolatie van een VM, kijk dan naar sandboxed runtimes zoals Kata Containers of gVisor.
Container of virtuele machine?
| Kies een container als | Kies een virtuele machine als |
|---|---|
| de applicatie stateless is of haar data in een database of object storage bewaart | de applicatie een specifiek of verouderd besturingssysteem nodig heeft, zoals oudere Windows Server-versies |
| je vaak deployt en automatisch wilt schalen | de leverancier alleen een VM of appliance ondersteunt |
| de applicatie onder actief beheer van een eigen development team staat | licenties gekoppeld zijn aan VM’s, cores of hosts, zoals bij sommige Oracle- en SAP-omgevingen |
| je de applicatie in delen wilt opknippen of moderniseren | de applicatie eigen kernelmodules, drivers of speciale hardwaretoegang vraagt |
| je dezelfde applicatie op meerdere plekken wilt draaien | je software van verschillende, niet-vertrouwde partijen strikt van elkaar wilt scheiden |
| je efficiënt met capaciteit wilt omgaan | het herschrijven van een grote, stabiele monoliet meer kost dan het oplevert |
4. Kubernetes-distributies en platformen vergeleken
De kern van Kubernetes is overal gelijk: de bekende distributies zijn door de CNCF gecertificeerd als conform. Het verschil zit in installatie, standaardinstellingen, beheertools, het besturingssysteem eronder, de ondersteuning en de licentie.
Managed Kubernetes in de publieke cloud
| Platform | Kenmerken | Past bij |
|---|---|---|
| Amazon EKS | Control plane beheerd door AWS; standaard 14 maanden ondersteuning per versie, met betaalde verlenging tot 26 maanden | Organisaties die vooral op AWS draaien |
| Azure AKS | Sterke integratie met Entra ID; met de Premium-tier een LTS-optie van ongeveer twee jaar | Microsoft-georiënteerde organisaties |
| Google GKE | Ver geautomatiseerd, met Autopilot voor volledig beheerde nodes; extended channel tot ongeveer 24 maanden | Teams die maximale automation willen |
| Europese clouds | Managed Kubernetes bij onder meer STACKIT, OVHcloud, IONOS en Scaleway, deels op basis van Gardener | Eisen rond datasoevereiniteit |
Enterpriseplatformen voor on-premises en hybride omgevingen
| Platform | Kenmerken | Past bij |
|---|---|---|
| Red Hat OpenShift | Compleet platform met developer tools, registry, security, virtualisatie en support; draait op RHEL CoreOS. OKD is de community-variant | Gereguleerde en hybride omgevingen, VMware-exit |
| SUSE Rancher Prime met RKE2 | Centraal beheer van veel clusters op elke infrastructuur; RKE2 is standaard gehard (CIS) en geschikt voor FIPS-eisen | Multicloud, on-premises en edge |
| VMware vSphere Kubernetes Service (VKS) | Kubernetes geïntegreerd in VMware Cloud Foundation, beheerd vanuit vCenter | Organisaties die op VMware blijven |
| Canonical Kubernetes | Kubernetes-distributie van de maker van Ubuntu; LTS-versies krijgen tot 12 jaar securityupdates via Ubuntu Pro | Omgevingen die lang op één versie moeten blijven |
Lichtgewicht distributies voor edge en kleine clusters
| Platform | Kenmerken | Past bij |
|---|---|---|
| k3s (SUSE) | Eén binary, weinig geheugen, snel geïnstalleerd; voor hoge beschikbaarheid gebruik je etcd of een externe database | Edge, IoT, test- en ontwikkelclusters |
| k0s (Mirantis) | Eén binary zonder afhankelijkheden van het host-OS; sinds 2025 CNCF-sandboxproject | Edge en eenvoudig te automatiseren clusters |
| MicroK8s (Canonical) | Installatie via snap, veel add-ons | Werkplekken, edge en kleine omgevingen |
Immutable besturingssystemen voor Kubernetes
Talos Linux van Sidero Labs is een besturingssysteem dat alleen bestaat om Kubernetes te draaien. Er is geen SSH, geen shell en geen package manager: je beheert elke node via een API die met wederzijdse TLS is beveiligd, met declaratieve configuratie die past bij GitOps. Het systeem is minimaal en alleen-lezen, met CIS-geharde standaardinstellingen, SELinux, secure boot en upgrades van besturingssysteem en Kubernetes in één stap, die je kunt terugdraaien. Talos is open source (MPL-2.0). Omni is de bijbehorende beheeromgeving voor provisioning, upgrades en back-ups van clusters, als SaaS of zelf gehost. In september 2026 is Sidero Labs overgenomen door Yardi Systems, dat het als zelfstandig bedrijf laat doorgaan.
Talos past goed bij organisaties die veel identieke clusters willen beheren, on-premises of aan de edge, en een zo klein mogelijk aanvalsoppervlak willen. Het vraagt wel een andere manier van werken: troubleshooting gaat via de API en tooling, zonder inloggen op de server. Vergelijkbare immutable besturingssystemen zijn Flatcar Container Linux en AWS Bottlerocket.
Platformen voor Kubernetes-as-a-service
| Platform | Kenmerken | Past bij |
|---|---|---|
| Kubermatic Kubernetes Platform | Opensourceplatform uit Duitsland om honderden clusters te beheren op elke infrastructuur | Grote organisaties en serviceproviders |
| Gardener | Oorspronkelijk van SAP, nu onder NeoNephos bij de Linux Foundation Europe; basis van onder meer STACKIT | Europese en soevereine Kubernetes-diensten |
| Multistax (SUE) | Kant-en-klaar ingericht en beheerd platform voor softwareteams | Teams zonder eigen platformkennis |
Zelf geïnstalleerd (vanilla)
Met kubeadm installeer je upstream Kubernetes zonder toevoegingen. Dat geeft maximale vrijheid en geen licentiekosten, maar je stelt alles zelf samen en draagt zelf de volledige beheerlast. Alleen zinvol voor teams met veel eigen platformkennis.
5. Hoe kies je het juiste platform?
Er is geen Kubernetes-platform dat voor iedereen het beste is. De bekende distributies zijn allemaal door de CNCF gecertificeerd, dus het verschil zit in waar je draait en wat je team kan.
Stel deze vragen in deze volgorde
-
Waar draaien je workloads, nu en over drie jaar? Grotendeels in één publieke cloud: begin bij EKS, AKS of GKE. On-premises of hybride: OpenShift, Rancher of Talos. Draai je op VMware Cloud Foundation en blijf je daar voorlopig: VKS.
-
Welke compliance- en soevereiniteitseisen gelden? Moet data in de EU blijven of wil je minder afhankelijk zijn van niet-Europese leveranciers, kijk dan naar Europese clouds, on-premises of een soevereine variant van een hyperscaler. De vier routes naast elkaar staan op de pagina soevereine cloud.
-
Moeten er ook VM’s op het platform? Dan komen OpenShift Virtualization en SUSE Virtualization in beeld, en Talos zodra de eigen hypervisor algemeen beschikbaar is (gepland voor december 2026).
-
Wat kan je team? Een platform met veel ingebouwde functies (OpenShift) vraagt minder eigen samenstelwerk; een minimaal platform (Talos, kubeadm) vraagt meer platformkennis.
-
Hoeveel clusters en locaties? Veel clusters of edge-locaties vragen centraal beheer, bijvoorbeeld met Rancher, Omni, Kubermatic of OpenShift Advanced Cluster Management.
-
Wat is je budget voor licenties en beheer? Licenties zijn zichtbaar; beheer is vaak de grootste post.
Welk platform past bij jouw situatie?
| Situatie | Vaak een goede keuze |
|---|---|
| Vooral AWS, Azure of Google Cloud | EKS, AKS of GKE |
| Gereguleerd, hybride, veel ingebouwde functies gewenst | Red Hat OpenShift |
| Veel clusters op verschillende infrastructuur | SUSE Rancher Prime met RKE2 |
| Bare metal of edge, minimaal en sterk beveiligd | Talos Linux met Omni |
| Kleine edge-locaties | k3s of k0s |
| Voorlopig op VMware blijven | VMware VKS |
| Data moet in Europa blijven | Europese cloud, on-premises of soevereine cloud |
6. Architectuurkeuzes
Keuzes die je bij de start maakt, zijn later lastig terug te draaien. Kies daarom bewust, en houd het zo eenvoudig als je eisen toelaten.
De belangrijkste keuzes
-
Eén cluster of meerdere? Scheid in elk geval productie van niet-productie. Extra clusters per team of applicatie geven isolatie, maar ook meer beheer. Namespaces met goede policies zijn vaak voldoende.
-
Beschikbaarheid: drie control-plane-nodes, en nodes gespreid over meerdere zones of racks. Meerdere regio’s alleen als de business continuity dat vraagt.
-
Netwerk: kies een netwerkplug-in (CNI) die network policies ondersteunt, bijvoorbeeld Cilium. Gebruik de Gateway API voor nieuwe ingress-configuraties.
-
Storage: stateful workloads vragen een betrouwbare CSI-driver en een back-upoplossing, bijvoorbeeld Velero of Kasten. Overweeg managed databases buiten het cluster.
-
Besturingssysteem: een algemene Linux-distributie (RHEL, SLES, Ubuntu) geeft vertrouwd beheer; een immutable OS (Talos, RHEL CoreOS, Flatcar) geeft minder variatie en een kleiner aanvalsoppervlak.
7. Security en compliance
- Toegang via centrale identiteiten (SSO), met rollen volgens least privilege (RBAC).
- Network policies: standaard dicht, verkeer alleen toestaan waar nodig.
- Images scannen op kwetsbaarheden, signeren en alleen toestaan uit vertrouwde registries.
- Policies afdwingen met Kyverno of OPA Gatekeeper: geen root-containers, verplichte resource-limieten, Pod Security Standards.
- Secrets in een secrets manager, niet in code of configuratiebestanden.
- Auditlogging aan en centraal opgeslagen.
- Control plane niet publiek bereikbaar.
- Een vast proces voor upgrades en patches, ook van het besturingssysteem van de nodes.
Hoe je eigen clusters ervoor staan, laat een Cloud Security Health Check zien.
NIS2 en de Cyberbeveiligingswet. Sinds 15 augustus 2026 geldt in Nederland de Cyberbeveiligingswet, de invulling van NIS2. Valt je organisatie eronder, dan moet je onder meer aantonen dat je kwetsbaarheden tijdig patcht, toegang beheerst, incidenten detecteert en je leveranciers beoordeelt. Voor een Kubernetes-platform betekent dat: een bijgehouden upgradeproces, image scanning, auditlogging en vastgelegde afspraken met je beheerpartner. Laat de toepassing op je organisatie toetsen door je jurist of compliance officer.
8. Upgrades en levenscyclus
Kubernetes brengt ongeveer elke vier maanden een nieuwe versie uit. Elke versie krijgt upstream ongeveer 14 maanden ondersteuning. Reken dus op drie minor-upgrades per cluster per jaar, te bundelen in één of twee onderhoudsmomenten, inclusief het testen van applicaties en add-ons. Wie upgrades uitstelt, maakt later grotere en risicovollere sprongen, omdat je maar één versie tegelijk kunt opschuiven.
| Aanbieder | Ondersteuning per versie |
|---|---|
| Upstream Kubernetes | Ongeveer 14 maanden |
| Amazon EKS | 14 maanden standaard, plus 12 maanden betaalde extended support |
| Azure AKS | Ongeveer 12 maanden, plus LTS van een jaar in de Premium-tier |
| Google GKE | Ongeveer 14 maanden, met het extended channel tot circa 24 maanden |
| Canonical Kubernetes LTS | Tot 12 jaar securityupdates via Ubuntu Pro |
| Red Hat OpenShift | Eigen levenscyclus per minor-versie, met verlengde ondersteuning (EUS) voor even versies |
Een langere ondersteuning geeft lucht, maar lost het probleem niet op: ook dan moet je uiteindelijk meerdere versies tegelijk inhalen. Automatiseer upgrades daarom zoveel mogelijk, test ze eerst op een niet-productiecluster en controleer vooraf welke API’s vervallen.
9. Observability en GitOps
- Observability: metrics, logs en traces centraal verzamelen, bijvoorbeeld met Prometheus, Grafana en OpenTelemetry, of met Elastic of Dynatrace. Zonder observability is troubleshooting in Kubernetes giswerk.
- GitOps: de volledige configuratie van clusters en applicaties staat in Git, en een tool als Argo CD of Flux brengt het cluster automatisch in die staat. Wijzigingen worden controleerbaar, herhaalbaar en terug te draaien. Bij een API-gestuurd OS als Talos geldt dat ook voor de nodes zelf.
10. Wat kost Kubernetes?
- Infrastructuur: nodes, storage, netwerk en load balancers, plus de control plane bij managed diensten.
- Licenties en support: bijvoorbeeld OpenShift, Rancher Prime, Talos Enterprise Linux of extended support bij een cloudprovider.
- Beheer: de engineers die het platform bouwen, upgraden, beveiligen en 24/7 monitoren. Vaak de grootste post.
Besparen doe je vooral met realistische resource requests, autoscaling, minder clusters en kostentoewijzing per team, bijvoorbeeld met OpenCost. Meer daarover in de gids over cloudkosten verlagen.
11. Van virtuele machines naar containers: stappenplan
Niet elke applicatie hoeft meteen in een container. Begin met wat eenvoudig is, en laat de rest voorlopig als VM op hetzelfde platform draaien.
In zes stappen
-
Inventariseer al je applicaties en deel ze in met de vuistregel uit sectie 3: containerizen, als VM laten draaien of uitfaseren.
-
Begin met stateless webapplicaties en API’s. Zware stateful systemen komen later.
-
Containerize: maak een image, haal configuratie en secrets uit de code, en stuur logging naar stdout.
-
Test gedrag en performance in een testcluster.
-
Migreer in golven, bijvoorbeeld met een tijdelijke periode waarin oud en nieuw naast elkaar draaien.
-
Verhuis de overige VM’s naar virtualisatie op Kubernetes als je je oude virtualisatieplatform wilt uitfaseren. Moderniseren kan daarna per applicatie.
12. Cluster sprawl voorkomen en platform engineering
Cluster sprawl ontstaat als teams los van elkaar clusters aanmaken: hogere kosten, verschillende versies, ongelijke security en geen overzicht. Wat helpt:
- één platformteam dat clusters standaard levert, op basis van vaste templates en GitOps;
- centraal beheer van meerdere clusters, met Rancher, Omni, Kubermatic of OpenShift Advanced Cluster Management;
- de vuistregel dat een nieuw cluster er alleen komt bij een harde reden (compliance, isolatie, locatie). Anders volstaat een namespace.
Als meerdere teams op Kubernetes werken, loont een Internal Developer Platform: een selfservicelaag waarmee teams zonder diepe Kubernetes-kennis veilig kunnen deployen, met vaste templates, pipelines en guardrails. Het platformteam behandelt dat platform als intern product, met de development teams als klant. Meer in de gids over Platform Engineering.
13. Welke kennis heb je nodig?
Voor het zelf beheren van productieclusters heb je minimaal twee tot drie ervaren platform engineers nodig, en meer voor 24/7-dekking. Zij moeten Linux, netwerken, storage, security en automation beheersen. Relevante certificeringen zijn CKA (beheer), CKAD (ontwikkeling) en CKS (security). Veel organisaties beheren hun applicaties zelf en besteden het platform eronder uit. Hoe je die afweging maakt, lees je in de gids over IT-beheer uitbesteden.
14. Veelgestelde vragen over Kubernetes
Alle veelgestelde vragenIn golven, met de eenvoudigste applicaties eerst. Je bepaalt per applicatie of je die in een container zet, als virtuele machine laat draaien of uitfaseert. Daarna begin je met stateless webapplicaties en API’s. Je haalt configuratie en secrets uit de code, test in een apart cluster en laat oud en nieuw een tijd naast elkaar draaien voordat je overschakelt. Applicaties die nog niet in een container passen, kunnen met KubeVirt als VM op hetzelfde platform draaien. Het volledige stappenplan staat in sectie 11.
Begin met de managed Kubernetes-dienst van je cloudprovider: Amazon EKS, Azure AKS of Google GKE. De provider beheert dan de control plane en jij hoeft alleen de nodes en applicaties in te richten. Met GKE Autopilot of EKS Auto Mode beheert de provider ook de nodes. Om Kubernetes te leren op je eigen laptop of een testserver volstaan k3s of MicroK8s. Zelf installeren met kubeadm of een minimaal platform als Talos Linux vraagt meer platformkennis en past beter bij een ervaren team.
- vooral in één publieke cloud: EKS, AKS of GKE;
- gereguleerd en hybride: Red Hat OpenShift;
- veel clusters op verschillende infrastructuur: SUSE Rancher Prime met RKE2;
- on-premises of aan de edge met minimale, identieke nodes: Talos Linux met Omni;
- data die in Europa moet blijven: een Europese cloudprovider of on-premises.
EKS, AKS en GKE schalen alle drie automatisch, zowel het aantal pods als het aantal nodes. Het verschil zit in hoeveel je zelf instelt. Met GKE Autopilot en EKS Auto Mode regelt de provider de nodes volledig. Bij AKS en standaard EKS kies je zelf de node pools en de autoscaler, bij EKS vaak Karpenter. In de praktijk bepalen realistische resource requests en goed ingestelde autoscalers meer hoe soepel een cluster schaalt dan de keuze voor een provider.
OpenShift is een compleet enterprise-platform met veel ingebouwde functionaliteit en ondersteuning van Red Hat, en past goed bij gereguleerde en hybride omgevingen. Rancher is vooral sterk in het centraal beheren van veel clusters op verschillende infrastructuren, en is lichter en flexibeler. Bestaande kennis, eisen en budget geven meestal de doorslag.
Welk Kubernetes-platform past bij jou?
Welk Kubernetes-platform past bij jou?
In een Platform Roadmap Workshop bepaal je met SUE welk platform past en welke applicaties in een container horen.
* verplicht