Serverless architectuur
Serverless architectuur is een echte buzzword geworden in de techwereld en belooft schaalbaarheid, kostenbesparing en vereenvoudigd infrastructuurbeheer. Maar maakt het die beloftes ook echt waar? In dit artikel onderzoeken we wat serverless architectuur precies is, waarom het zo populair is, welke use cases er ideaal voor zijn en in welke situaties het juist niet de beste keuze is. Daarnaast duiken we dieper in Function as a Service (FaaS) en bespreken we of je serverless oplossingen ook on-premise kunt nabouwen.
Wat is serverless architectuur?
Serverless architectuur is een cloud computing-model waarbij de cloudprovider dynamisch de toewijzing van machine resources zoals CPU, RAM en disk space beheert. In tegenstelling tot traditionele serveropstellingen—waar je zelf verantwoordelijk bent voor het beheren van de serverinfrastructuur—kun je je met serverless vooral richten op de ontwikkeling van je applicaties. De deployment van je microservices of code wordt volledig geautomatiseerd. Deze manier van werken en deployen sluit bovendien uitstekend aan bij een event-driven architectuur, waarbij code wordt uitgevoerd als reactie op events. Cloudproviders bieden hiervoor specifieke (serverless) services. Zo heeft Amazon Web Services diensten zoals en Simple Notification Service, terwijl Google Cloud Platform oplossingen biedt zoals Eventarc en Pub/Sub.
Met de vele services en tools die cloudproviders aanbieden, is het mogelijk om een volledig product te bouwen zonder ooit zelf een server te hoeven beheren. Kort gezegd betekent serverless dat je applicaties kunt deployen zonder je zorgen te maken over serverbeheer. De naam is wel enigszins misleidend: servers zijn er nog steeds, maar jij hoeft ze niet meer zelf te beheren.
Waarom is het gehyped?
Serverless architectuur heeft om meerdere redenen veel aandacht gekregen. Laten we een paar van de belangrijkste bekijken.
Schaalbaarheid
Serverless schaalt je applicatie automatisch op basis van de load. Of je nu te maken hebt met een plotselinge piek in verkeer of juist een rustige periode, serverless zorgt ervoor dat je applicatie zich hierop aanpast. Wel is het belangrijk om in gedachten te houden dat er limieten zijn aan hoe ver bepaalde services kunnen schalen, om stabiliteit te waarborgen. Daarom blijft het essentieel om je architectuur goed te monitoren.
Kosteneffectief
Je betaalt alleen voor wat je daadwerkelijk gebruikt. Er is geen noodzaak om servercapaciteit te reserveren en te betalen die het grootste deel van de tijd idle staat. Dit sluit goed aan bij de schaalbaarheid van serverless, vooral wanneer de load onvoorspelbaar is of soms bijna nul. Je verspilt dan geen resources aan een veiligheidsmarge. Tegelijkertijd is serverless niet in alle scenario’s de meest kosteneffectieve optie, dus een goede kostenanalyse blijft belangrijk.
Minder onderhoud
Het klopt dat serverbeheer en bepaalde infrastructuurgerelateerde taken grotendeels wegvallen. Maar ontsla je engineers nog maar niet: ook een serverless architectuur moet beheerd worden, alleen verandert het type werk. Je hebt nog steeds monitoring nodig om stabiliteit te garanderen en bottlenecks of problemen te identificeren. De focus verschuift van traditionele metrics en OS-upgrades naar zaken als execution times, errors, cold starts en mogelijk throttle limits. Daarnaast blijft het correct configureren van componenten zoals je API gateway, CDN en cloud functions belangrijk. Misschien wel het belangrijkste van alles is het beheer van rollen en permissies voor alle verschillende onderdelen binnen je serverless architectuur.
Verdient serverless de hype? En hoe kan het goedkoper zijn?
De hype rondom serverless is grotendeels terecht, zeker als je kijkt naar de voordelen in specifieke scenario’s. Tegelijkertijd is het belangrijk om goed te evalueren of serverless past bij jouw situatie. Hieronder zie je hoe en wanneer serverless kosteneffectiever kan zijn.
Sterk variabele en onvoorspelbare load
Voor applicaties met sterk fluctuerend verkeer, zoals event-ticketing of alertingsystemen, biedt serverless directe schaalbaarheid. Resources worden realtime aangepast, waardoor je applicatie responsief en beschikbaar blijft zonder dat je infrastructuur hoeft te over-provisionen.
Event-driven architectuur
Serverless is bij uitstek geschikt voor event-driven applicaties, waarbij functies worden getriggerd door specifieke events, zoals data-uploads, user interactions of systeemmeldingen. Zo kan AWS Lambda automatisch een functie uitvoeren wanneer een bestand wordt geüpload naar Amazon S3. Dit maakt serverless ideaal voor realtime dataverwerking en asynchrone workloads.
Applicaties met lage load
Wanneer een applicatie weinig resources nodig heeft, is serverless een uitstekende keuze. Denk bijvoorbeeld aan taken die één keer per dag enkele minuten draaien, zoals het verzamelen, consolideren en exporteren van dagelijkse cloudkosten.
Een ander goed voorbeeld is een statische website voor een event. Amazon S3 kan de website hosten en Amazon CloudFront zorgt voor snelle responstijden wereldwijd en beheert SSL-certificaten. Bij een implementatie voor een klant bedroegen de kosten om de website draaiende te houden ongeveer 60 cent per maand: circa 50 cent voor DNS en de hosted zone, en de overige 10 cent voor opslag in S3 en verkeer via CloudFront.
Kortom: serverless verdient de hype vooral in scenario’s met onvoorspelbare load, event-driven architecturen en applicaties met lage resourcebehoefte. Buiten die situaties kan een andere architectuur echter beter en goedkoper uitpakken—zoals altijd geldt ook hier: it depends.
Wanneer je geen serverless moet gebruiken
Ondanks de voordelen is serverless geen silver bullet voor elk scenario. Weten wanneer je iets níét moet gebruiken is misschien zelfs waardevoller dan weten wanneer wel. Hieronder een aantal situaties waarin serverless mogelijk niet de beste keuze is.
Hoge throughput en lage latency-eisen
Door cold starts, resource limits en het feit dat serverless services afhankelijk zijn van externe componenten om hun functionaliteit te leveren, kunnen latency en throughput worden beïnvloed. Wanneer lage latency en hoge throughput absolute vereisten zijn, is serverless waarschijnlijk niet de juiste oplossing.
Een online multiplayer gameplatform is hier een goed voorbeeld: dit soort applicaties profiteert doorgaans niet van een serverless architectuur. Ondersteunende systemen—zoals een e-mail- of notificatieservice—kunnen daarentegen wél uitstekend geschikt zijn voor serverless.
Long-running processen
Serverless functies hebben meestal een maximale executietijd (bijvoorbeeld 15 minuten bij AWS Lambda). Applicaties met langlopende processen lopen daardoor tegen beperkingen aan.
Er zijn serverless platformen zoals AWS Batch waarbij deze tijdslimiet minder een probleem is. Maar op dat punt kan het efficiënter zijn om een server te gebruiken die je start wanneer nodig en weer stopt na afloop. Ook hier geldt: het hangt volledig af van de specifieke use case.
Complexe deployment-afhankelijkheden
Applicaties met complexe deployment-eisen of uitgebreide lokale development-omgevingen kunnen serverless als beperkend ervaren. Serverless platformen ondersteunen niet altijd alle benodigde dependencies of configuraties.
In zulke gevallen moet je vaak meerdere third-party services integreren om ontbrekende functionaliteit te compenseren, of delen van je applicatie herarchitectureren om binnen het serverless paradigma te passen. Dit kan leiden tot extra operationele complexiteit, technische schuld en een grotere afhankelijkheid van externe leveranciers voor kritieke componenten. Dat heeft weer impact op schaalbaarheid, performance en troubleshooting.
Voor sterk maatwerk of complexe deployments is een meer traditionele infrastructuur daarom vaak geschikter dan serverless—tenzij het platform zich verder ontwikkelt en deze behoeften native gaat ondersteunen.
Enkele aandachtspunten
Er zijn ook andere aandachtspunten die organisaties kunnen weerhouden van de overstap naar een serverless architectuur:
Vendor lock-in
Omdat serverless oplossingen sterk zijn afgestemd op een specifieke cloudprovider, kan het lastig worden om later te migreren naar een andere provider. Cloudproviders bieden vaak vergelijkbare services, maar deze zijn zelden één-op-één uitwisselbaar. Hoe meer vendor-specifieke diensten je gebruikt, hoe groter het risico op lock-in.
Complexiteit
Serverless oplossingen lijken op afstand vaak eenvoudiger, maar in de praktijk kan troubleshooting en debugging juist complex zijn. Door de gedistribueerde aard van serverless architecturen—waarbij meerdere services en platformen samenwerken—kan het lastig zijn om problemen te traceren die over meerdere componenten heen lopen. Het implementeren van goede monitoring- en loggingstrategieën is daarom essentieel.
Stateless karakter
Veel serverless services zijn stateless. Dit kan extra complexiteit introduceren wanneer een applicatie context of geheugen van eerdere invocations nodig heeft. In zulke gevallen moet state extern worden opgeslagen, wat de architectuur ingewikkelder kan maken.
Security
De onderliggende infrastructuur valt buiten je directe controle. Wanneer je werkt met gevoelige data kan dit een dealbreaker zijn, omdat je afhankelijk bent van de securitymaatregelen en compliance van de cloudprovider. In sommige sectoren of use cases is dat simpelweg niet acceptabel.
Samengevat
Serverless architectuur biedt duidelijke voordelen, vooral in scenario’s waarin schaalbaarheid, kostenefficiëntie en minder onderhoud centraal staan. De mogelijkheid om event-driven applicaties te ondersteunen en variabele load automatisch af te handelen maakt serverless een aantrekkelijke keuze voor veel moderne organisaties.
Maar net als bij elke technologie is serverless geen one-size-fits-all oplossing. Potentiële nadelen, zoals latency-issues, executielimieten en vendor lock-in, moeten zorgvuldig worden afgewogen tegen de voordelen. Zoals bij elke architectuurkeuze is het cruciaal om de specifieke behoeften en beperkingen van je applicatie goed te begrijpen. Alleen dan kun je bepalen of serverless architectuur echt aansluit bij je doelen, of dat een meer traditionele aanpak beter past bij jouw situatie.
Ben je benieuwd of jouw organisatie kan profiteren van een serverless aanpak? Neem gerust contact met ons op—onze engineers denken graag met je mee en helpen je bij het vinden van een passende oplossing!
