Het probleem: dashboards als moderne kunst
Loop een willekeurig observability team binnen en je ziet waarschijnlijk grote schermen vol kleurrijke dashboards, grafieken, taartdiagrammen en tabellen die om aandacht strijden. Toch blijven bedrijfskritische fouten vaak onopgemerkt.
Waarom?
Omdat we dashboards hebben omgevormd tot drukke, overgecompliceerde kunstwerken in plaats van functionele hulpmiddelen. Als Observability Engineers hebben we eindeloos veel databronnen, integraties en visualisatiemogelijkheden tot onze beschikking. Het is verleidelijk om elke metric in één overzicht te stoppen, maar daarmee verliezen we de kernvraag uit het oog:
Gaat alles goed?
Vandaag introduceer ik een methode om dashboards effectief te organiseren, met de kerstboom als metafoor.
De Kerstboom-methode
Stel je monitoringomgeving voor als een kerstboom. We beginnen met de blikvanger.
De ster
De ster is het scherm aan de muur op kantoor, zichtbaar op de grote displays. Hij beantwoordt één enkele vraag per relevante omgeving of applicatie: “Gaat alles goed?”
Een goede ster volgt een paar simpele ontwerpregels:
- Stoplicht-eenvoud: (groen = goed, rood = fout).
- Geen cijfers, geen ruis: alleen status.
- Niet te dynamisch: verandert hij te vaak, dan is hij ongeschikt
- Focus op bedrijfskritische componenten
Door deze principes te volgen ontstaat een dashboard dat eenvoudig blijft, weinig tot geen false positives heeft en geen irrelevante informatie toont. Maar bovenal: als er iets misgaat, trekt het direct de aandacht.
De Takken
De takken zijn je gedetailleerde dashboards. Dit is het gereedschap van de engineer om snel issues te vinden en te analyseren. Hier mag je zoveel complexiteit kwijt als je wilt, maar deze dashboards horen niet thuis als kantoordecoratie.
Laat hier je observability-skills volledig los. Elke tak mag uniek zijn en kan weer vertakken naar diepere lagen. Er zijn geen strikte regels, zolang ze nuttig zijn voor engineers. Zodra de boom staat, kunnen we hem gaan versieren.
De Kerstballen
Aan een kerstboom hangen kerstballen aan de takken. In deze metafoor zijn dat je alerts. Een alert moet relevante informatie bevatten over het probleem. Geen Slack-bericht met alleen “Deze service heeft een issue”, maar context.
Belangrijker nog: link altijd naar de juiste tak (het bijbehorende dashboard), zodat je als engineer direct op het juiste spoor zit bij het troubleshooten.
Ontwerpregels voor alerts (kerstballen):
- Zeldzaam en betekenisvol: net als kerstballen.
- Annotaties: korte titel, met directe links naar de juiste data.
- Severity: moet direct duidelijk zijn, zelfs vanaf het lockscreen van je telefoon
Waarom dit werkt
- Voorkomt alert fatigue: alleen de belangrijkste veranderingen (de ster) vragen direct aandacht.
- Minder ruis: statische dashboards blijven schoon; interactieve dashboards vangen de complexiteit op.
- Stimuleert verdieping: engineers kunnen dieper graven (takken) zonder het hoofdscherm te vervuilen.
- Schaalt natuurlijk: nieuwe “ornamenten” (specialistische dashboards of alerts) kunnen worden toegevoegd zonder de kern te verstoren.
De methode toepassen
- Begin met de Ster: bepaal welke vragen iedereen in één oogopslag beantwoord wil zien.
- Bouw de Takken: maak interactieve dashboards voor diepgaande analyses.
- Hang de Kerstballen op: integreer alerts en annotaties voor context.
Tot slot
Een goed dashboard systeem draait niet om visuele impressie, maar om de juiste informatie op het juiste moment. Net als een kerstboom heeft monitoring af en toe onderhoud nodig:
- Maandelijks: verwijder ongebruikte dashboards (verwelkte takken).
- Per kwartaal: herijk je ster-metric (past deze nog bij de belangrijkste prioriteiten?).
- Na incidenten: voeg nieuwe kerstballen toe (alerts/annotaties voor ontdekte gaten).
Het doel is geen perfectie, maar continue helderheid. Begin klein, itereer en laat je boom meegroeien met de behoeften van je team.
Replica’s en chain monitoring: maak duidelijke keuzes wanneer de status verandert. Wordt de ster rood als één replica of één stap in de keten faalt? Als het hoofdscherm verandert, moet dat altijd actie triggeren.
Definieer je monitoring: schrijf een monitoringsplan, ga met je team om tafel en bepaal verantwoordelijkheden, belangrijke services, applicaties en metrics. Er bestaat geen universele kerstboom. Proberen één standaard ster te maken voor iedereen, verandert hem al snel weer in moderne kunst.
Dus: de volgende keer dat je een dashboard bouwt, denk aan een kerstboom.
